Από τον καμβά στην γκαρνταρόμπα: το μάθημα χρωμάτων του Rothko

της Francesca Delogu

Μπροστά σε έναν Rothko στέκεστε σιωπηλά, σε ένα σχεδόν αισθητηριακό και βαθιά εμβυθιστικό βραχυκύκλωμα. Τα χρώματα αγγίζονται, αντιπαρατίθενται, αιφνιδιάζουν το ένα το άλλο: μια ασταθής διαλεκτική με εκφραστική ένταση που κανένας «συνετός» συνδυασμός δεν καταφέρνει να αποδώσει.

Η Φλωρεντία φιλοξενεί έως τις 23 Αυγούστου, στο Palazzo Strozzi, μία από τις σημαντικότερες εκθέσεις που έχουν αφιερωθεί ποτέ στον Αμερικανό καλλιτέχνη λετονικής καταγωγής: 70 έργα που διατρέχουν σαράντα χρόνια δημιουργικής έρευνας. Ο πρωτοπόρος του Color Field Painting, που έφυγε από τη ζωή στη Νέα Υόρκη το 1970 σε ηλικία 66 ετών, χρησιμοποιούσε το χρώμα ως μέσο για να ανοίγει στον θεατή έναν εσωτερικό χώρο από καθαρές, σχεδόν σωματικές συγκινήσεις.

Οι μνημειώδεις του πίνακες, σχεδόν σαν υπερμεγέθη φουλάρια, συντίθενται από αιωρούμενα ορθογώνια με παλλόμενα όρια: παραμένουν σε μια αδιόριστη μεταιχμιακή κατάσταση, σα να αναπνέουν. Και ακριβώς μέσα σε αυτή την αιώρηση δρουν στο νευρικό σύστημα και στο νου, με την ένταση ορισμένων μουσικών συγχορδιών.

Πέρα όμως από την ιστορία της τέχνης, πώς μεταβάλλεται ο τρόπος που ντύνεστε αφού έχετε δει το χρώμα με αυτόν τον τρόπο; Είναι σχεδόν αυθόρμητο να αναρωτηθεί κανείς αν η παρατεταμένη επίδραση αυτής της εμπειρίας δε μεταμορφώνει ήδη τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεστε τους τόνους στα σακάκια, τα παντελόνια και τα φορέματα που επιλέγετε.

MARINA RINALDI TEXT MEDIA TEXT B DESKTOP 800x1066 1 Marina Rinaldi

Πώς να επιλέγετε τα χρώματα που σας εκφράζουν

Για πολύ καιρό αντιμετωπίζαμε τους χρωματικούς συνδυασμούς ως μια άσκηση προβλέψιμης αρμονίας: το καθησυχαστικό tone-on-tone, το ουδέτερο ως καταφύγιο από τον κίνδυνο του λάθους, ένας πειθαρχημένος χρωματικός κύκλος. Κανόνες που διαμόρφωσαν άψογες γκαρνταρόμπες και άρτια συντονισμένα σύνολα, συχνά όμως με περιορισμένη αφηγηματικότητα.

 

Μπροστά σε έναν Rothko, αυτή η αντίληψη ραγίζει: τα χρώματα παραμένουν σε ένταση. Έτσι, μπορείτε να επαναπροσδιορίσετε την προσέγγισή σας και στην καθημερινότητα, βλέποντας την γκαρνταρόμπα ως ένα πεδίο δυνατοτήτων. Για παράδειγμα, ξεκινήστε από δύο αποχρώσεις που δε θα επιλέγατε ποτέ μαζί, εγκαταλείποντας τις «ζώνες άνεσης». Κόκκινο δίπλα σε ροζ, ζεστά καφέ πάνω σε τερακότα, απαλό λιλά με ώχρα.

 

Η προτίμηση σε τολμηρούς χρωματικούς συνδυασμούς μπορεί να μετατραπεί σε μια πράξη επαναδιεκδίκησης, σε έναν τρόπο να φωτίζετε τις συναισθηματικές σας αποχρώσεις. Ο Rothko το ζητούσε ρητά από όσους πλησίαζαν τα έργα του: «Δε θέλω οι άνθρωποι να εκτιμούν το χρώμα ή τη μορφή», έγραφε. «Θα ήθελα να συγκινούνται». 

Το 1950 επισκέφθηκε τη Φλωρεντία με τη σύζυγό του Mell, σε ένα ταξίδι που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη φαντασία του: η συνάντηση με τους δασκάλους του 15ου και 16ου αιώνα τον συνόδευσε σε όλη του τη ζωή, τροφοδοτώντας εκείνη τη σχεδόν ιερή χρωματική διάσταση που σημάδεψε την ώριμη καλλιτεχνική του περίοδο.

 

Στους πίνακές του, ένα καμένο πορτοκαλί συχνά «καταδιώκει» το μοβ, σε μια διαλεκτική που αντλεί δύναμη ακριβώς από το γεγονός ότι κανένα από τα δύο δεν υποχωρεί. Αυτό που οι θεωρητικοί του χρώματος ονομάζουν «συντονισμό», γίνεται άμεσα αντιληπτό από όποιον έχει σταθεί έστω και για λίγα λεπτά μπροστά σε ένα από τα μεγάλα του έργα. 

MARINA RINALDI EDITORIAL COVER A DESKTOP 800x910 Marina Rinaldi MARINA RINALDI EDITORIAL COVER A DESKTOP 550x733 Marina Rinaldi

Γαλάζιο, πράσινο, ώχρα: ελευθερία στις αντιθέσεις

Η σύγχρονη μόδα φαίνεται να συγκλίνει στα ίδια συμπεράσματα με τον Rothko. Και ίσως δεν είναι τυχαίο ότι αυτό συμβαίνει ακριβώς τώρα, σε μια περίοδο αβεβαιότητας όπου νιώθετε όλο και περισσότερο την ανάγκη να κατοικείτε το σώμα σας με αυθεντικότητα. Το χρώμα που επιλέγετε το πρωί γίνεται η πρώτη δήλωση της ημέρας: ένα φλογερό  πορτοκαλί που σας ζεσταίνει εκ των έσω, ένα βαθύ μπλε που επαναφέρει την παρουσία, ένα πράσινο της φυλλωσιάς που σας γειώνει.

 

Αυτή τη σεζόν, η παλέτα ανοίγει και αναπνέει: το μπλε του πάγου συναντά το πράσινο της φυλλωσιάς, το έντονο ροζ διαταράσσει την ηρεμία με απρόσμενη ειρωνεία, το μοβ γίνεται πιο ρευστό, λιγότερο οριοθετημένο. Στις νέες συλλογές, ορισμένοι συνδυασμοί μοιάζουν ήδη με μικρές ζωγραφικές συνθέσεις. Άλλοτε, όμως, είστε εσείς που συνθέτετε τη δική σας χρωματική γλώσσα: βγαίνοντας από τα οικεία πλαίσια, τολμάτε το έντονο ροζ με καμένο πορτοκαλί, την ώχρα με το πράσινο, δημιουργώντας αντιθέσεις πιο ενστικτώδεις και προσωπικές.

Όπως μπροστά σε έναν πίνακα του Rothko, αναζητάτε συντονισμό: τι πάλλεται; Τι σας αφορά πραγματικά; Κάθε καθημερινή κίνηση, ακόμη και η πιο απλή, όπως το άνοιγμα της ντουλάπας και η επιλογή του τι θα φορέσετε, μετατρέπεται σε μια στιγμή ακρόασης και ανακάλυψης, σε μια μικρή άσκηση με απρόσμενα αποτελέσματα. Ο Rothko το ήξερε. Ίσως ήρθε η στιγμή να το ανακαλύψετε κι εσείς.

«Rothko a Firenze», Fondazione Palazzo Strozzi, από τις 14 Μαρτίου έως τις 23 Αυγούστου 2026. Με ειδικές ενότητες στο Μουσείο Σαν Μάρκο και στη Βιβλιοθήκη Μεντιτσέα Λαουρεντσιάνα